Poprzednia

ⓘ Order Lwa i Słońca – najwyższe honorowe odznaczenie perskie, które ustanowił w 1808 szach perski Fath Ali z dynastii Kadżarów. 15 lutego 1939 zostało zastąpione ..




Order Lwa i Słońca
                                     

ⓘ Order Lwa i Słońca

Order Lwa i Słońca – najwyższe honorowe odznaczenie perskie, które ustanowił w 1808 szach perski Fath Ali z dynastii Kadżarów. 15 lutego 1939 zostało zastąpione Orderem Portretu Władcy przez szacha Rezę z dynastii Pahlawi. Nadawany był osobom cywilnym i wojskowym, zarówno Persom jak i obcokrajowcom, którzy wyróżnili się w służbie dla kraju i monarchy a także wysokim dygnitarzom innych państw. W precedencji Kadżarskich orderów w XX wieku znajdował się poniżej Orderu Korony a powyżej kobiecego Orderu Słońca.

                                     

1. Historia i wygląd odznaczenia

W Persji nie istniały klasyczne ordery w europejskim rozumieniu tego słowa tj. jako tradycja oparta na dziejach struktur rycerskich lub arystokratycznych, w której obrzędowość wskazywała na organizację orderu, a jedynie odznaczenia honorowe w formie medali lub dekoracji, takich jak odznaka i akcesoria gwiazda, wstęga itp. Przy tworzeniu pierwotnej wersji odznaczenia posłużono się wzorcami pochodzącymi z Turcji z okresu panowania sułtana Selima III, który utworzył dwuklasowy Order Półksiężyca zwany też Orderem Czerwonego Półksiężyca, gdzie I klasa odznaczenia miała wygląd gwiazdy, a II klasa była w wykonana w formie medalu zawieszonego na wstędze.

Bezpośrednią przyczyną powstania perskiego orderu było nawiązanie stosunków dyplomatycznych z napoleońską Francją i przyjazd francuskiego poselstwa generała Claudea Mathieu de Gardane do stolicy Persji 1807-1808. Order ten przeznaczony był do odznaczania członków tej delegacji i cesarza Francuzów, pod nazwą Orderu Słońca Nešān-e Koršīd. W 1810 szach postanowił uhonorować brytyjskiego posła, generała Johna Malcolma, w nagrodę za wprowadzenie uprawy ziemniaka podczas swojej poprzedniej misji dyplomatycznej w Persji w 1802. Ten jednak odmówił przyjęcia odznaczenia tłumacząc, że odznaczenie to powstało w celu odznaczania wroga Francji. Wówczas władca zmienił nazwę na Order Lwa i Słońca, co zostało zaakceptowane przez Malcolma.

Odznaka godło miała wygląd owalnego medalionu z wizerunkiem lwa na tle wschodzącego słońca, umieszczonych wewnątrz bogato zdobionej kamieniami szlachetnymi ramki później ramka miała kształt ośmiokąta. Gwiazda orderowa była ośmiopromienna z analogiczną ilustracją lwa i słońca wewnątrz. Łańcuch orderowy naszyjnik składał się z podwójnego rzędu łańcuchów przerywanego różnymi ilustracjami, a jego rozmiar wynosił 35.6 × 25.4 cm. Wymiary odznaki to 8 × 9 cm, a gwiazdy 15.2 × 12.5 cm. Podstawowym materiałem użytym do wytworzenia insygniów odznaczenia było złoto a zaprojektował je Muhammad Ja`far.

Podczas rządów szacha Mohammada 1834–1848, z inicjatywy Abbasa Mirzy, powstała wojskowa wersja orderu podzielona na osiem klas odpowiadających rangom oficerskim później wprowadzono jeszcze jedną klasę, a każda klasa podzielona była na trzy stopnie. Wersja przeznaczona dla wojskowych różniła się od cywilnej wizerunkiem lwa, który trzymał w podniesionej łapie zakrzywiony miecz, a ramka wysadzana była diamentami. W wersji cywilnej ramkę zrobiły rubiny i szafiry, a lew nie miał miecza.

Według autorów Encyclopædia Iranica Order Lwa i Słońca stał się najważniejszym odznaczeniem państwowym za panowania szacha Nasera ad-Dina 1848-1896, ponieważ w 1862 został uzupełniony o trzy nowe klasy Aghdas. Jednak inni autorzy traktują je jako oddzielne odznaczenie Order Aghdas, umieszczone w precedencji perskich nagród poniżej Orderu Portretu Przywódcy Wiernych a powyżej Orderu Lwa i Słońca.

Podzielony był na klasy:

  • I stopień – dla zagranicznych głów państw i szacha,
  • Aghdas Najświętszy, I klasa
  • II stopień – dla perskich książąt, premierów i generalnych gubernatorów najważniejszych prowincji
  • Ghods Świętszy, II klasa – dla ambasadorów, ministrów stanu, dowódców armii i dygnitarzy o podobnym statusie,
  • Moghaddas Święty, III klasa – dla ministrów, gubernatorów i innych ważnych urzędników o podobnym znaczeniu.

W każdej z klas odznaka miała wygląd 12-ramiennej gwiazdy zwieńczonej koroną Kadżarów. W jej środku umieszczono wizerunek lwa oraz słońca i bogato zdobiono diamentami i rubinami. Nadawany był w dwóch różnych odmianach, dla Persów sardār oraz dla cudzoziemców neshān.

W 1872 cywilna wersja Orderu Lwa i Słońca została podzielona na klasy wzorowane na francuskiej Legii Honorowej. Nowo powstała Wielka Wstęga I klasa zastąpiła przeznaczeniem klasę III Moqaddas Orderu Aghdas.

Klasy
  • I klasa – Wielka Wstęga
  • III klasa – Komandor
  • IV klasa – Oficer
  • V klasa – Kawaler
  • II klasa – Wielki Oficer
Medale
  • Medal Złoty
  • Medal Brązowy
  • Medal Srebrny
                                     

1.1. Historia i wygląd odznaczenia Wstęgi, wstążki i baretki

Wstęga orderowa Hamāyel przyporządkowana była do I klasy i uszyta w kolorach uzależnionych od rangi oraz funkcji noszącego:

  • zielona – dla wielkiego wezyra i czterogwiazdkowych generałów
  • jasnoniebieska – noszona wyłącznie przez szacha
  • ciemnoniebieska – ambasadorowie odznaczeni I klasą

Wstążki wykonywane były w trzech wersjach kolorystycznych:

  • zielona – dla cudzoziemców,
  • niebiesko-biało-czerwona – dla krajowców.
  • niebieska – dla urzędników na dworze szacha,
                                     

2. Odznaczeni

Order Słońca Nešān-e Koršīd
  • Napoleon I Bonaparte w 1808
  • Pierre Amédée Jaubert w 1807
  • Charles Mathieu Gardanne w 1807
  • Hugues Maret w 1808
  • Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord w 1808
Order Lwa i Słońca Nešān-e Šīr o Koršīd
  • Gore Ouseley – I klasa w 1819
  • Porfirio Díaz
  • Andrzej Kazimierz Potocki
  • Napoleon III Bonaparte – I klasa
  • Wacław Zaleski
  • Hubert Dolez
  • Aleksandr Gribojedow
  • Jacques Louis Randon – I klasa w 1868
  • Richard Wellesley
  • Alexandre Percin – II klasa
  • Johann Strauss
  • Pascal Coste w 1840
  • John Malcolm – I klasa w 1810
  • Natalia Janotha
  • Aleksander I Obrenowić
  • Iwan Paskiewicz
  • Georges Haussmann – I klasa w 1868
  • Camillo Cavour
  • Tadeusz Oksza-Orzechowski – II klasa w 1874
  • Dmitrij Milutin
  • Édouard Drouyn de Lhuys – I klasa w 1868
  • Eugène Beyens – II klasa w 1866
  • Antonin Puzyński
  • Edmund Ironside w 1921
  • Auguste Dasethas
  • Aleksiej Kuropatkin
  • Aleksandr Komarow
  • Witold Zglenicki w 1900
  • Leopold I Koburg – I klasa w 1851
  • Edouard Akspacii w 1862
  • Pierre César Charles de Sercey – I klasa w 1850
  • Abdülaziz – kategoria Aqdas w 1863
  • Franciszek Hutten-Czapski – III klasa
  • Grigorij Rosen
  • François Guizot – I klasa w 1868
  • Émile Mellinet – I klasa w 1878
  • Aleksiej Jermołow
  • Leonid Artamonow
  • Raul Koczalski